Porady starej wyjadaczki dla młodych tłumaczy 4

The verb  “to be” and inverted sentence order

Czasownik “to be” – „być” – nieco odbiega od typowego schematu kolejności elementów składowych w zdaniu. Często dochodzi do ich inwersji:

SUBJECT – VERB – COMPLEMENT  ↔ COMPLEMENT – VERB – SUBJECT

John is Bill’s father.  – John jest ojcem Billa / John, to ojciec Billa.

=

Bill’s father is John. – Ojcem Billa jest John.

Często, ale nie zawsze, na przykład w takich zdaniach:

I am John’s friend. – Jestem przyjacielem Johna.

Zdanie z odwróconym szykiem:

*John’s friend am I –

spotkamy w współczesnej angielszczyźnie  bardzo rzadko, tylko w poezji lub piosenkach, czyli nie jest ono ekwiwalentem polskiego:

Przyjacielem Johna jestem ja.

Oto kolejny przykład:

Professor Nowak is Rector of the University. = The Rector of the University is Professor Nowak.

= Profesor Nowak jest rektorem uniwersytetu. = Rektorem uniwersytetu jest profesor Nowak.

Ale wystarczy coś dodać do tego zdania, i już zasada zamienności szyku może nie zadziałać w wersji angielskiej:

Currently Professor Nowak is Rector of the University. ≠ The Rector of the University is currently Professor Nowak.

Aktualnie profesor Nowak jest rektorem uniwersytetu. = Rektorem uniwersytetu jest aktualnie profesor Nowak.

Tłumacząc zdania z czasownikiem „być” na angielski, należy dobrze się zastanowić, czy możemy w danym przypadku posłużyć się szykiem odwróconym (COMPLEMENT – VERB – SUBJECT). Przeszkodą w takim zabiegu bywa środowisko zdania, w wymiarze semantycznym, jak i składniowym.

A teraz       ZAGADKA:

Przeczytaj uważnie wszystkie wersje historyjki. Czy wszystkie znaczą to samo? Spróbuj je przetłumaczyć na polski:

1. “Tinker, tailor, soldier, sailor, rich man, poor man, beggar man, thief.”  Roger’s mum had a lot of boyfriends. Was his daddy the thief?
2. “Tinker, tailor, soldier, sailor, rich man, poor man, beggar man, thief.”  Roger’s mum had a lot of boyfriends. Was the thief his daddy?
3. “Tinker, tailor, soldier, sailor, rich man, poor man, beggar man, thief.”  Roger’s mum had a lot of boyfriends. Was his daddy a thief?
4. “Tinker, tailor, soldier, sailor, rich man, poor man, beggar man, thief.”  Roger’s mum had a lot of boyfriends. Was a thief his daddy?

Porady starej wyjadaczki dla młodych tłumaczy 3

Existential verbs and verbs of locomotion

Kolejny przykład występowania nietypowego szyku w angielskim zdaniu, to  “existential verbs and verbs of locomotion”, czyli czasowniki określające stan, istnienie, lub ruch. Podobnie jak w przypadku czasownika to be, tworzą one zdania, w których orzeczenie występuje w wyrażeniu “there + czasownik” i pojawia się w pozycji przed podmiotem. Czasowniki te stanowią nieliczną grupę i formy z użyciem odwróconego szyku pojawiają się najczęściej w poezji lub w tekstach tradycyjnych, choć nadal się je spotyka w języku potocznym:

• To come:

Here comes my baby, here she comes now,

And it can come as no surprise to me, with another guy. (przebój, The Tremeloes/Cat Stevens, 1967)

Oto nadchodzi moja ukochana, właśnie już nadchodzi

No cóż, wcale mnie nie dziwi, że z innym facetem…

• To go:

There goes my train! I’ve just missed it!

Właśnie odjeżdża mój pociąg! Spóźniłem się!

• To run:

There runs a road by Merrow Down (wiersz, Rudyard Kipling)

Na wzgórzach Merrow Down biegnie droga

• To appear

There appeared a bright star in the sky.

Na niebie pojawiła się jaśniejąca gwiazda.

• To live

Once upon a time there lived a princess.

Pewnego razu żyła sobie królewna.

• To grow

There grew a little flower (piosenka z operetki Gilberta i Sullivana “Ruddigore”)

Rósł sobie kwiatuszek

In the woods there grew a tree.

Rosło sobie drzewo w lesie.

• To be born

For unto you is born this day in the city of David a Saviour  (Luke 2: 11)

Dziś w mieście Dawida narodził się wam Zbawiciel (Łk. 2, 11)

• To die

There died a myriad,

And of the best, among them (Ezra Pound, wiersz “Hugh Selwyn Mauberly (Part I)” – 1920)

Zginęło ich bardzo wielu,

I to z tych najlepszych

• To be seen

When beggars die there are no comets seen;

The heavens themselves blaze forth the death of princes. (William Shakespeare,  Julius    Caesar (II, ii, 30-31))

Gdy ginie żebrak komety nie ujrzysz,

Lecz wielką łuną wieszczą nieba śmierć władcy. 

To wierszyk dla dzieci ("nursery rhyme"). Oto nieco inna wersja, także z przestawionym szykiem podmiotu i orzeczenia: